[MSN] Belgium. Politie-expert getuigt: Belgie draaischijf van gestolen kunstwerken

Tue Dec 5 08:49:56 CET 2006

Politie-expert getuigt: België draaischijf van gestolen kunstwerken
,,Om te huilen hoe slecht kunst beveiligd is''

Per jaar worden in ons land 300 kunstwerken gestolen met een waarde
van meer dan tienduizend euro. ,,Onvoorstelbaar hoe peperdure
kunstwerken nauwelijks worden beveiligd'', zegt een expert van de
politie.

Volgens officiële cijfers worden er in ons land jaarlijks 4.000
kunstdiefstallen gepleegd'', zegt een Belgische politieman die zich
heeft gespecialiseerd in de strijd tegen deze vorm van misdaad. ,,Maar
eigenlijk zijn het er veel minder. In dat cijfer zijn immers ook
diefstallen van trouwringen en andere doordeweekse juwelen opgenomen.
Onder echte kunstroven verstaan we die van kunstvoorwerpen met een
waarde die hoger ligt dan 10.000 euro. Zo werden er in 2005 een
driehonderdtal gepleegd. Ik heb wel de indruk dat het aantal grote
diefstallen toeneemt waarbij voor minstens 100.000 euro aan kunst
wordt buitgemaakt.''

,,De twee meest frappante kunstroven dit jaar gebeurden in februari in
de kastelen van Groot-Bijgaarden en Rixensart van de prinsen van
Mérode. De geroofde voorwerpen - schilderijen, koperwerk, vazen,
slingeruurwerken en antieke Arabische geweren - hadden telkens een
gezamenlijke waarde van meer dan 1 miljoen euro. Een andere
belangrijke en onopgeloste diefstal dit jaar was die van een deel van
het unieke zilverwerk uit het kasteel van Laarne. Maar wat me het
meest fascineerde, was een kunstroof bij een particulier waarbij de
dief op een uiterst ingenieuze wijze alle veiligheidssystemen had
verschalkt en gesaboteerd.''

U vergeet de diefstal uit het SMAK van de Meikever van Panamarenko,
toch ook een kleinood van 250.000 euro.

,,Dat is volgens mij het werk van een amateur of een grapjas. De
Meikever is immers veel te bekend om te kunnen verkopen. Grote,
bekende werken worden nooit gestolen door professionelen. Het is de
categorie daar net onder die het interessantst is.''

,,Pas op, het gebeurt nog dat dieven eigenlijk geen flauw idee hebben
van de waarde van wat ze jatten. Soms graaien ze gewoon alles mee wat
ze kunnen dragen. Of je hebt er die de poten van een onschatbare
antieke kast afzagen om bij een schilderij te kunnen komen dat veel
minder waard is.''

Goed georganiseerd

Hoe is het milieu van de kunstdiefstallen georganiseerd?

,,Er bestaan internationale netwerken die heel efficiënt werken. Wat
vandaag gestolen wordt, kan morgen al het land uit zijn. België is
door zijn centrale ligging ook een draaischijf voor gestolen kunst.
Vorig jaar werden hier 120 tot 150 kunstvoorwerpen teruggevonden die
in Frankrijk waren gestolen. Zo gebeurde het dat drie schilderijen die
op een dinsdag in Zuid-Frankrijk waren gestolen, 24 uur later al bij
een heler in België stonden. Nog een dag later hebben we de
schilderijen kunnen onderscheppen in een zeecontainer vol oude
meubelen. Die stond klaar om dezelfde dag naar de Verenigde Staten te
worden verscheept.''

,,Dieven gaan vaak af op de vorm, ligging en uitstraling van een
woning. Ze hebben ook vaste afnemers. Die helers weten heel goed dat
die stukken niet eerlijk zijn verkregen. De heler weet bij welke
antiquair hij het stuk kwijt kan. Maar de eindkoper weet meestal niet
dat het kunstwerk 'verbrand' is.''

Komen gestolen kunstwerken vaak weer boven water?

,,Meestal vijf jaar later, als de verjaringstermijn is verstreken.
Eind jaren negentig zagen we heel wat werken die bij ons waren
gestolen, opduiken bij Russische en Italiaanse kunstliefhebbers.''

Is een nieuwe eigenaar verplicht het gestolen werk terug te geven aan
de oorspronkelijke bezitter?

,,Dat is een heikele kwestie. Het is natuurlijk erg als de eerste
eigenaar weet dat zijn gestolen schilderij bij iemand anders in huis
hangt maar anderzijds is het voor de nieuwe eigenaar ook pijnlijk het
kunstwerk te moeten afstaan dat hij op een eerlijke manier heeft
aangekocht. In vele gevallen wordt dan een minnelijke schikking
uitgewerkt waarbij een verzekeringsmaatschappij een van de twee
partijen iets betaalt.''

Marcofielen

Stel: ik erf een schilderij van 10.000 euro en wil het ophangen in
mijn living. Hoe kan ik me beschermen?

,,Eerst en vooral: maak een degelijke foto en een gedetailleerde
beschrijving van het kunstwerk. Bij de politie kan je een
identiteitsfiche vragen. Berg foto en fiche ergens apart op en voeg
die bij de klacht in het geval van een diefstal. Het is echt om te
wenen hoe eigenaars soms niet eens een foto hebben van een gestolen
werk dat meer dan 40.000 euro waard is.''

,,Je kan je kunstwerk ook merken, al moet je daar ook mee opletten.
Het zou niet de eerste keer zijn dat een schilderij ruw uit de kader
wordt gesneden om zich te ontdoen van een detectiechip.''

Verzeker je dan niet beter je kunstwerk tegen diefstal?

,,De premies die men daarvoor vraagt zijn zo hoog dat de meeste
eigenaars daar niet aan beginnen.''

Zijn musea en kerken de makkelijkste doelwitten?

,,Het SMAK in Gent is lang niet het enige museum waar het pover
gesteld is met de beveiliging. Het is meestal een kwestie van geld.
Vaak zijn de directies ook vastgeroest in hun job en staan ze niet
open voor veranderingen.''

,,Ook kerken zijn vaak slecht beveiligd. We hebben in ons land een
zeventiger die zijn beroep heeft gemaakt van het stelen van statuettes
uit kerken. En dan heb ik het niet over die bejaarde man die met een
lijmstok de offerblokken plundert. Als er weer is gestolen uit een
kerk, gaan we eerst na of onze bekende kerkdief in de cel zit.
Jaarlijks zijn er zo'n zestigtal kerkdiefstallen. Als onze man niet in
de gevangenis zit, zijn er dat dubbel zoveel ( lacht ). Maar de
plekken waar pas echt op grote schaal wordt geplunderd zijn onze
rijksarchieven. Iedereen onderschat de waarde van het patrimonium dat
daar bewaard wordt. Kaarten uit de Middeleeuwen, oeroude documenten,
met bladgoud versierde miniaturen. Weet je wat marcofilie is?

Euh...

,,Marcofielen zijn verzamelaars van postmerken. Dat zijn de stempels
die op brieven en officiële documenten werden gezet voor er postzegels
bestonden. Er bestaat een levendig milieu van collectionneurs. In Luik
start binnenkort een proces tegen een man die rijk werd van het stelen
en verkopen van die stempels. Hij ging altijd op dezelfde manier
tewerk: hij vroeg in een rijksarchief een dossier aan, haalde dan uit
die fardes systematisch alle brieven weg met een poststempel en gaf
het dossier terug aan de balie. Zo slaagde hij erin op een halve dag
zestig, zeventig stempels te stelen. Hij verkocht die dan met hele
wasmanden tegelijk aan helers tegen ten minste 25 euro per stuk. Op
die manier verdwijnen hele stukken van ons erfgoed, van onze
vaderlandse geschiedenis. En geen mens die het weet!''

Tot slot: welke kunst is op dit moment het meest gegeerd door dieven?

,,Goh, voor sommige dieven is alles goed wat ze kunnen meegraaien. De
Amerikaanse markt is nu dol op de Napoleon III-stijl. Alles met veel
tierlantijntjes. In Rusland scoren bepaalde schilders goed. Meubels
daarentegen zijn geen cent meer waard. Een Mechelse kast waarvoor
enkele jaren geleden nog 2.500 euro werd neergeteld, haalt nu nog de
prijs van brandhout.''

 Geert Neyt03/12/2006

http://www.nieuwsblad.be/Article/Detail.aspx?ArticleID=GG615A6FR

-- 
Ton Cremers
http://www.museum-security.org/